Στον Χρήστο Διαμαντόπουλο

Για τον ρόλο της αγροτικής έρευνας στην Ελλάδα και τα προβλήματα εφαρμογής της στην πράξη μίλησε στο «ΑΓΡΟbusiness» ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ-Δήμητρα, του μεγαλύτερου οργανισμού του ΥΠΑΑΤ, δρ Γεώργιος Καρέτσος. Σύμφωνα με όσα μας ανέφερε, «δεν υπήρξαν στο παρελθόν ερευνητικοί στόχοι διασυνδεμένοι με την εξυπηρέτηση των εγχώριων δραστηριοτήτων. Η στόχευση απουσιάζει», ενώ πρότεινε τη συνεργασία των συνεταιρισμών ή άλλων αγροτικών επιχειρηματικών σχημάτων με ερευνητές του ΕΛΓΟ, ώστε «να μπορούν να χρηματοδοτηθούν για το ξεκίνημα αγροτικής οικονομικής εκμετάλλευσης, που θα αξιοποιεί τα σύγχρονα ερευνητικά αποτελέσματα».

  • Συμμετείχατε στην ομάδα εργασίας για τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά που συνέστησε το ΥΠΑΑΤ. Τι γίνεται από εδώ και εμπρός;

Όπως γνωρίζετε, ο κλάδος αυτός των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών παρουσιάζει μια δυναμική που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντική αγροτική και να τροφοδοτήσει στη συνέχεια και τη μεταποιητική δραστηριότητα. Από την πλευρά μας, συμμετείχαμε σε μια ευρύτερη ομάδα που συστήθηκε με απόφαση του υπουργού ΑΑΤ με σκοπό να καταρτιστεί το στρατηγικό σχέδιο για τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά. Το σχέδιο ολοκληρώθηκε και κατατέθηκε στο υπουργείο. Στο εξής θα πρέπει να βελτιωθεί και να προσαρμοστεί το θεσμικό πλαίσιο γύρω από το γενετικό υλικό, την καλλιέργειά του, την εμπορία και τη μεταποίηση, διότι το υφιστάμενο πάσχει σε σημαντικά σημεία και δεν διευκολύνει τους ενδιαφερόμενους να ακολουθήσουν έναν σαφή βηματισμό στη δραστηριότητα που επιθυμούν να ακολουθήσουν.

Φυσικά, ο τομέας πάσχει κυρίως στο μεταποιητικό στάδιο και του ανοίγματος στις διεθνείς αγορές, οι οποίες ζητούν προϊόντα, αλλά η πρωτογενής παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει. Η αγορά φαίνεται να είναι τεράστια, αλλά ο απλός αγρότης αγνοεί τι πρέπει να κάνει. Από την πλευρά μας μπορούμε να συνεισφέρουμε στην κατοχύρωση του φυτευτικού υλικού και στην ποιότητά του, δεδομένου ότι η ελληνική χλωρίδα διαθέτει πλούσιο και ανώτερο υλικό για παραγωγή πρώτων υλών. Επιπλέον, ξένα κράτη ιδιοποιούνται και το γενετικό μας υλικό και το brand name. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να ξεκαθαρίσει το τοπίο σε όλα τα στάδια. Ηδη ο Οργανισμός έχει αναλάβει να εκπονήσει οδηγίες ορθών γεωργικών πρακτικών για την καλλιέργεια των σημαντικότερων φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών. Για περισσότερες πληροφορίες μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται στο Ινστιτούτο Φυτογενετικών Πόρων στη Θεσσαλονίκη.

  • Σε τι στάδιο βρίσκεται η δημιουργία του οργανογράμματος λειτουργίας του ΕΛΓΟ-Δήμητρα; Υπάρχει κάποια εξέλιξη;

Κατ’ εντολήν του υπουργού καταθέσαμε ένα σχέδιο νόμου που θα διευκολύνει τα μέγιστα στην εύρυθμη λειτουργία του Οργανισμού, δεδομένου ότι μέχρις ώρας βασιζόμαστε σε κάποια μνημονιακή και φτωχή σε μέγεθος και περιεχόμενο ΚΥΑ του 2014, η οποία ερμηνευτικά δημιουργεί αγκυλώσεις και κενά δικαίου. Τα σωρευμένα όμως προβλήματα του αγροτικού χώρου και οι άμεσες νομοθετικές ρυθμίσεις τους δεν επέτρεψαν στον υπουργό να προωθήσει ακόμη το νομοσχέδιο σε διαβούλευση. Προγραμματίζεται στο τέλος της χρονιάς και θέλουμε να πιστεύουμε ότι σύντομα θα έχουμε έναν δικό μας νόμο που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της πολιτείας και των στόχων μας.

Η βίαιη συγχώνευση προκάλεσε σοβαρά προβλήματα λειτουργίας στον Οργανισμό. Οι υπάλληλοι των τεσσάρων συγχωνευθέντων Οργανισμών δεν γνώριζαν και ως έναν βαθμό ακόμη δεν κατανοούν θέματα λειτουργίας και δραστηριότητας των υπολοίπων, χωρίς να ξεχωρίζουμε και τη δική μας αρχική άγνοια ως διοίκηση. Προς αυτή την κατεύθυνση προωθήσαμε έναν ενιαίο Κανονισμό Λειτουργίας, ώστε το σύνολο των υπαλλήλων να υπακούει σε κοινούς κανόνες δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, καθώς και σε θέματα αξιολόγησης και κρίσεων για τις θέσεις ευθύνης. Αυτή τη στιγμή εκκρεμεί η υπογραφή του υπουργού Οικονομικών για τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ. Είναι θέμα ημερών.

  • Ολοι μιλούν για τη σύνδεση της έρευνας με την πραγματική γεωργία. Υπάρχει σχέδιο για αυτό; Πώς θα επιτευχθεί;

Σχετικά με την αγροτική έρευνα, έχουμε επανειλημμένως δηλώσει ότι δυστυχώς στη χώρα μας έχει απαξιωθεί. Δεν υπήρξαν στο παρελθόν ερευνητικοί στόχοι διασυνδεμένοι με την εξυπηρέτηση των εγχώριων δραστηριοτήτων. Η στόχευση απουσιάζει και μέχρι στιγμής διασώθηκε μεγάλο τμήμα της κυρίως με χρηματοδότηση από προγράμματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που προφανώς δεν εξυπηρετούσαν στόχους κατ’ ανάγκην εθνικούς.

Δυστυχώς τα προβλήματα παραμένουν, παρά τη σοβαρή προσπάθεια που έγινε με την πρόσληψη 100 νέων ερευνητών, ύστερα από καθυστέρηση τεσσάρων και πλέον χρόνων. Οι νέοι ερευνητές έχουν αυξημένα προσόντα ισάξια ξένων και ελληνικών πανεπιστημίων σε σχέση με το γηρασμένο υφιστάμενο προσωπικό, χωρίς να θέλω να το υποβαθμίσω. Οι νέοι ερευνητές μπορούν να μεταφέρουν τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις στον αγροτικό χώρο και να προωθήσουν λύσεις της «ευφυούς» λεγόμενης γεωργίας.

Το θεσμικό μας πλαίσιο δεν τους ευνοεί και η προώθηση του νέου νομοσχεδίου θα βοηθήσει στην υποστήριξή τους και στην αξιοποίησή τους σε στοχευμένες επιλογές. Η χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους της έρευνας είναι προβληματική και η μοναδική προς το παρόν δυνατότητα είναι η αξιοποίηση των ευκαιριών των προκηρύξεων προγραμμάτων της Γενικής Γραμματείας Ερευνας και Τεχνολογίας στον αγροδιατροφικό τομέα.

Από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης ευκαιρίες μπορούν να δοθούν από το Μέτρο 16 των Συνεργασιών. Αν και φτωχό χρηματοδοτικά, θα μπορούσε να δώσει ευκαιρίες αξιοποίησης ώριμων ερευνητικών αποτελεσμάτων σε σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα. Επιχειρηματικά σχήματα αγροτών, ενώσεών τους, αγροτικών επιχειρήσεων και μεταποιητών θα μπορούσαν να συνεργαστούν με ερευνητές του φορέα μας, καθώς και άλλων ερευνητικών ιδρυμάτων της χώρας, ώστε να μπορούν να χρηματοδοτηθούν για το ξεκίνημα αγροτικής οικονομικής εκμετάλλευσης που θα αξιοποιεί τα σύγχρονα ερευνητικά αποτελέσματα.