Οι ήπιες κλιματολογικές συνθήκες της Ζάκρου ευνοούν την καλλιέργεια της ελιάς από την αρχαιότητα. Αρχαία ελαιοτριβεία, διάσπαρτες λαξευμένες μυλόπετρες, υποτυπώδη πιεστήρια, σφραγίζουν τη συνέχεια της παραγωγής λαδιού στην περιοχή. Η γεωμορφολογία της περιοχής είναι ιδανική για την καλλιέργεια της ελιάς και επιτρέπει την παραγωγή άριστης ποιότητας ελαιολάδου.

Οι ελιές που καλλιεργούνται είναι αποκλειστικά από την ποικιλία «κορωνέικη», που είναι άριστα προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες. Η περιοχή της Ζάκρου παράγει κατά μέσο όρο 4.000.000 κιλά ελαιόκαρπου ή 850.000 κιλά έξτρα παρθένου ελαιολάδου σε πολύ χαμηλές οξύτητες 0,17 – 0,30% με άριστα οργανοληπτικά και χημικά χαρακτηριστικά.

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζάκρου ιδρύθηκε το 1947. Το 1978 πραγματοποιήθηκε εκσυγχρονισμός της γραμμής παραγωγής και εγκαταστάθηκαν δύο φυγοκεντρικές μονάδες, ενώ το 1982 επεκτάθηκε με την εγκατάσταση δύο νέων μονάδων και κατασκευάστηκαν δεξαμενές ελαιολάδου, συνολικής χωρητικότητας 500 τόνων, για την αποθήκευση και κοινή πώληση του λαδιού των παραγωγών. Ο συνεταιρισμός πραγματοποίησε νέο εκσυγχρονισμό το 1991 με ίδια κεφάλαια, όπου αντικαταστάθηκαν τα decander με δύο νέες μονάδες, τα οποία λειτούργησαν μέχρι το 2003. Το 1994 κατασκευάστηκαν νέες ανοξείδωτες δεξαμενές χωρητικότητας 230 τόνων και το 1998 δεξαμενές χωρητικότητας 360 τόνων. Το 2003 έγινε ριζικός εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων του, με κατασκευή νέου κτηρίου ελαιουργείου, με επιπλέον δεξαμενές 400 τόνων, και σύγχρονης μικρής μονάδας τυποποίησης ελαιολάδου. Εγκαταστάθηκαν δύο (2) νέες φυγοκεντρικές μονάδες συνολικής δυναμικότητας έκθλιψης 11.000 κιλών ελαιοκάρπου ανά ώρα και εφαρμόζεται με επιτυχία κοινή άλεση και εμπορία του ελαιολάδου.

Προϊόντα ΑΣ Ζάκρου

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζάκρου εφαρμόζει ένα μοντέλο ποιοτικής γεωργικής παραγωγής με την στήριξη της επιστήμης, που αξιοποιεί τους καρπούς, χωρίς να βλάπτει το περιβάλλον και να βιάζει τη φύση. Αποτέλεσμα της σύγχρονης ελαιοκομίας είναι η παραγωγή ελαιολάδου ΠΟΠ Σητεία Λασιθίου Κρήτης κάτω από την επωνυμία «ΖΑΚΡΟΣ».

«Ο Συνεταιρισμός μας μας έχει ιδρυθεί από το 1948 και είναι ελαιουργικός από την ίδρυσή του. Σήμερα έχουμε περί τα 400 ενεργά μέλη και οι νέοι που μένουν στο χωριό μας  είναι όλοι μέλη μας. Συνεχίζουμε να παράγουμε ελαιόλαδο, έξτρα παρθένο, που είναι το κύριο προϊόν της περιοχής», μας λέει ο Πρόεδρος του ΑΣ Ζάκρου, κ. Βασίλης Κατσικαλάκης.

«Διοχετεύουμε το προϊόν μας στην Ευρώπη. Οι Ευρωπαίοι είναι πολύ αυστηροί και έχουν απαιτήσεις για τα προϊόντα τα οποία εισάγουν. Είμαστε υποχρεωμένοι να διατηρούμε υψηλή ποιότητα και να έχουμε όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά, τα οποία από μόνοι μας δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε χωρίς τη βοήθεια των ειδικών γεωπόνων, επιστημόνων και τη στήριξη του Προγράμματος ΟΕΦ», σημειωνει ο κ. Βασίλης Κατσικαλάκης.

Για τον ΑΣ Ζάκρου περιβάλλον δεν είναι μόνον η φύση, αλλά οι παραγωγοί και το εργασιακό περιβάλλον, και στόχος είναι τα προϊόντα που προσφέρονται στους καταναλωτές να είναι ποιοτικά και απολύτως ασφαλή. Η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων του ΑΣ υποστηρίζεται με αξιόπιστη σήμανση και πιστοποιήσεις που παραπέμπουν στην ολοκληρωμένη διαχείριση ως σύστημα παραγωγής, ώστε η ταυτότητα των προϊόντων να βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα τους σε συνδιασμό με τη χρήση της ονομασίας γεωγραφικής ένδειξης που καλύπτει το προϊόν.

Έτσι ο ΑΣ Ζάκρου και οι παραγωγοί μέλη του έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα παρακάτω πρότυπα:

  • ISO 22000:2005 για την εφαρμογή Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων
  • AGRO 2.1/2.2 για την εφαρμογή Συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης στις καλλιέργειες της ελιάς

«Μέσω των προγραμμάτων του ΟΕΦ έχουμε προχωρήσει σε πιστοποίηση και για την ασφάλεια των τροφίμων αλλά και για την ιχνηλασιμότητα και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχει η παραγωγή μας, ώστε να παράγουμε το προϊόν με τη λιγότερη επίπτωση στο περιβάλλον», σημειώνει ο Πρόεδρος του ΑΣ Ζάκρου, κ. Κατσικαλάκης.

Αυτό βοηθά εξαιρετικά και στο κομμάτι της εμπορίας. «Όσα περισσότερα πιστοποιητικά μπορούμε να εξασφαλίσουμε με τη βοήθεια του Προγράμματος, τόσο το καλύτερο για το προϊόν, διότι υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός στην αγορά και όσο περισσότερα τέτοια παραστατικά συνοδεύουν το προϊόν μας τόσο καλύτερη τύχη έχει, τόσο καλύτερα μπορεί να κινηθεί στην αγορά», συμπληρώνει ο ίδιος.

Επί σειρά ετών ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζάκρου συμμετέχει με λάδια της ευρύτερης περιοχής Σητείας, σε διεθνείς διαγωνισμούς και αποσπά βραβεία γεγονός που επιβεβαιώνει την ποιότητά του.

Που στοχεύει το Πρόγραμμα Εργασίας της ΟΕΦ Ζάκρου

Το πρόγραμμα της ΟΕΦ Ζάκρου περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που αποτελεί ολοκληρωμένο σχέδιο για την βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου ελαιόλαδου.

Δεδομένου ότι στην περιοχή παράγεται το φημισμένο ελαιόλαδο ΠΟΠ Σητεία Λασιθίου Κρήτης δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος και την τήρηση των προδιαγραφών που το καθιστούν προϊόν γεωγραφικής ένδειξης. Ένας από τους βασικούς σκοπούς του προγράμματος εργασίας της ΟΕΦ ΑΣ Ζάκρου είναι ο συντονισμός και η ενίσχυση του έργου των ελαιοκαλλιεργητών μελών της.

Στόχος του προγράμματος αποτελεί η προώθηση ενός μοντέλου καλλιέργειας της ελιάς, το οποίο θα βασίζεται κατά κύριο λόγο στη χρήση φιλικών προς το περιβάλλον μεθόδων παραγωγής και στην πιστοποιημένη ιχνηλασιμότητα και ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Ανάπτυξη και εφαρμογή συστήματος ολοκληρωμένης διαχείρισης σε παραγωγούς της ΟΕΦ ΑΣ Ζάκρου

Η ΟΠ του Αγροτικού Συνεταιρισμού αποτελείται από 400 μέλη τα οποία είναι πιστοποιημένοι παραγωγοί σύμφωνα με το εθνικό πρότυπο AGRO 2.1 & 2.2/3.

Η ΟΕΦ δίνοντας μεγάλη σημασία στην παραγωγή ποιοτικού ελαιολάδου συνεχίζει την πιστοποίηση σε 171 από τα μέλη της για την τριετία 2015-2018 στο πλαίσιο του Προγράμματος.  Βασική αρχή για την εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Παραγωγής ελαιοκομικών προϊόντων είναι η πλήρης γνώση των ελαιοπαραγωγών σχετικά με τις αρχές και τους σκοπούς της. Έτσι πραγματοποιείται κατάρτιση των ελαιοπαραγωγών σε θέματα που αφορούν τη διατήρηση του περιβάλλοντος των ελαιώνων, τη μελέτη του εδάφους και τη θρέψη των ελαιόδεντρων, την άρδευση, τη φυτοπροστασία κ.α.

Επίσης πραγματοποιούνται αναλύσεις εδάφους. νερού και καρπών,  εσωτερικές επιθεωρήσεις στους παραγωγούς από τους υπεύθυνους γεωπόνους της ομάδας ολοκληρωμένης διαχείρισης και τέλος οι παραγωγοί προμηθεύονται  με τα ειδικά τετράδια όπου συμπληρώνουν τις καλλιεργητικές τους φροντίδες, τη συγκομιδή και άλλα στοιχεία και εκπαιδεύονται για τη συμπλήρωσή τους.

Κατάρτιση παραγωγών σε νέες τεχνικές καλλιέργειας με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος

Oι παραγωγοί της ΟΕΦ ΑΣ Ζάκρου αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο τη σημασία της διατήρησης του περιβάλλοντος. Η συμμόρφωσή τους με την ισχύουσα νομοθεσία, εξοικείωσή τους με νέες τεχνικές καλλιέργειας και η εφαρμογή νέων τεχνολογικών διαδικασιών που όχι μόνο μειώνουν τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της παραγωγής αλλά και προσφέρουν οικονομικά οφέλη, είναι από τους κύριους στόχους των μελών της ΟΕΦ.

«Με το Πρόγραμμα πιστοποιούνται οι παραγωγοί και με τη βοήθεια γεωπόνων  και τη συνεργασία της εταιρείας foodstandard συμπληρώνουμε τα τετράδια παραγωγών και μπορούμε να παρακολουθήσουμε την πορεία του προϊόντος. Τα λιπάσματα που χρησιμοποιούν, τον τρόπο με τον οποίο ποτίζουν, τον τρόπο με τον οποίο μαζεύεται το προϊόν, αυτό που λέμε ιχνηλασιμότητα. Πρέπει να πούμε ότι χωρίς το Πρόγραμμα εμείς οι παραγωγοί από μόνοι μας δεν τηρούμε εύκολα  τέτοια στοιχεία. Αυτό μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ για να δούμε κάθε χρόνο ποια βήματα κάνουμε και πώς μπορούμε να τα βελτιώσουμε. Επίσης στις εκπαιδεύσεις που γίνονται μέσω του Προγράμματος, έχουμε πολύ μεγάλη συμμετοχή των παραγωγών κάτι που συμβαίνει πρώτη φορά σε εμάς. Πρώτη φορά έχουμε γεωπόνους που έρχονται από κοντά, παρακολουθούν και συμβουλεύουν τον παραγωγό, τον ενημερώνουν και αυτό είναι πολύ σημαντικό», μας λέει ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού.

Πάγιος εξοπλισμός από το Πρόγραμμα της ΟΕΦ Ζάκρου για τους παραγωγούς και τη μονάδα ελαιοπαραγωγής

«Το πρόγραμμα έχει συμβάλει εξαιρετικά στην ανάπτυξη του Συνεταιρισμού. Σε επίπεδο παγίων για τους παραγωγούς έχουμε πάρει ελαιόδιχτα, γύρω στα 330, ένα και δύο για κάθε παραγωγό, κλαδευτικά – αλυσοπριονάκια – που είναι πάρα πολύ σημαντικά για τον παραγωγό. Καταστροφείς κλαδιών κάτι πρωτόγνωρο για μας, διότι ένα μεγάλο μέρος των κλαδιών που κόβονταν, καίγονταν και αυτό ήταν μεγάλη επιβάρυνση για το περιβάλλον. Με το Πρόγραμμα αγοράσαμε καταστροφείς που προσαρμόζονται σε τρακτέρ κάτι πολύ σημαντικό, και έχουμε σκοπό μέσω των προγραμμάτων να πάρουμε περισσότερους. Πήραμε ελαιοραβδιστικά, γύρω στα 50», σημειώνει ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού και προσθέτει,  «τα πάγια για τον Συνεταιρισμό είναι επίσης σημαντικά, πήραμε μια αντλία λαδιού ηλεκτρική, την χρησιμοποιούμε για τη μετάγγιση του λαδιού στις δεξαμενές, ώστε το λάδι να μην ταλαιπωρείται. Πήραμε παλετοφόρα χειροκίνητα, έναν μαλακτήρα. Επειδή εμείς έχουμε κοινή άλεση χρειαζόμαστε οπωσδήποτε το μηχάνημα που μετρά την ελαιοπεριεκτικότητα, έτσι ώστε κάθε παραγωγός όταν φέρνει  τις ελιές και τις παραδίδει, να περνάμε ένα δείγμα από τη μηχανή αυτή και έτσι να γνωρίζει ο παραγωγός αμέσως πόση είναι η ελαιοπεριεκτικότητα. Επίσης, έχουμε αγοράσει έναν διαχωριστήρα και έχουμε προγραμματίσει να τοποθετήσουμε άζωτο σε δεξαμενές λαδιού, ώστε το λάδι που παραμένει ορισμένους μήνες να μην οξυδώνεται και να διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του».