Της Κατερίνας Δημοπούλου

Η θέα στάβλων ανάμεσα σε… νεόδμητες πολυκατοικίες προκαλεί έκπληξη. Πρόβατα κινούνται σε κεντρικούς δρόμους, βελάσματα ακούγονται τριγύρω. Οι κτηνοτρόφοι της Αττικής είναι ένα κομμάτι του αγροτικού κόσμου που οι περισσότεροι ξεχνούν. Κι όμως, είναι εκείνοι που επιμένουν να μας θυμίζουν εικόνες από μια άλλη Αθήνα, όταν η ζωή στο λεκανοπέδιο ήταν πιο ανθρώπινη και φυσική.
Αποκομμένοι από τους υπόλοιπους κτηνοτρόφους, οι εναπομείναντες στο λεκανοπέδιο έχουν μεγαλύτερα εμπόδια να αντιμετωπίσουν, ενώ συχνά αναγκάζονται να διεκδικήσουν ακόμη και τα στοιχειώδη, όπως την απαραίτητη αδειοδότηση για τις εγκαταστάσεις τους. Σήμερα στόχος τους είναι να δημιουργήσουν μέσω του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αττικής μια νέα γενιά επαγγελματιών αγροτών, με οργανωμένη, συλλογική δράση σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, που θα αξιοποιεί τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα προσφέρει αγροτικά προϊόντα πιστοποιημένων προδιαγραφών και όλα αυτά με τη μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση και με σεβασμό στο πολιτιστικό περιβάλλον και τον τρόπο ζωής των κοινωνιών.
Τα θέματα αυτά αποτέλεσαν το κύριο αντικείμενο του Συνεδρίου για την Περιαστική Κτηνοτροφία, που διοργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα από τον Κτηνοτροφικό Σύλλογο Αττικής, με την παρουσία του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννη Τσιρώνη, της περιφερειάρχου Αττικής, Ρένας Δούρου, και εκπροσώπων του πολιτικού κόσμου.

Ο σύλλογος δημιουργήθηκε το 2012 σε μια προσπάθεια, όπως λένε τα μέλη του, να αντιμετωπιστεί η «επιθετική» επέκταση του αστικού χώρου εις βάρος της ανάπτυξης της περιαστικής κτηνοτροφίας. Εναν χρόνο αργότερα έλαβε επίσημη μορφή και έκτοτε δίνει το «παρών» στις εξελίξεις. Σήμερα έχει 360 μέλη (190 στην Ανατολική Αττική, 160 στη Δυτική και 10 στα νησιά), ενώ κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους πραγματοποίησε 97 δραστηριότητες, με στόχο την ενίσχυση της κτηνοτροφίας στην Αττική, την υποστήριξη των κτηνοτρόφων-μελών του και την προβολή των προϊόντων τους.

«Οι βίλες μάς βρήκαν»

«Στην Αττική σήμερα καταγράφονται 220.000 περίπου γιδοπρόβατα και αγελάδες, με 3.000 περίπου κωδικούς εκτροφής, σε 1.800 περίπου κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, διάσπαρτες παραδοσιακά και πατρογονικά σε όλη την Αττική», λέει ο πρόεδρος του συλλόγου, Γιάννης Κοντογιάννης.

«Πλέον, οι κτηνοτροφικές μας εκμεταλλεύσεις είναι σφηνωμένες ανάμεσα σε δενδρώδεις γεωργικές καλλιέργειες (αμπέλια, ελαιώνες, φιστικιές και άλλα περιβόλια), ανάμεσα σε εντατικές κηπευτικές καλλιέργειες, σε περιοχές Natura, σε εθνικά πάρκα, στις συνεχώς επεκτεινόμενες πόλεις και σε βίλες νεοαστών και νεόπλουτων», σημειώνει ο ίδιος μιλώντας στο 4ο Φεστιβάλ Ελληνικού Γάλακτος και Τυριού.
«Για να κάνω συγκεκριμένο το παράδειγμα, όταν ο συγχωρεμένος πατέρας μου αγόρασε και έκανε τον στάβλο μας, με όλες τις αναγκαίες άδειες, στο Μενίδι, το πιο κοντινό σπίτι ήταν σε απόσταση 45 λεπτά με τα πόδια, εκεί όπου πηγαίναμε σχολείο. Σήμερα οι κτηνοτρόφοι στο Μενίδι είμαστε 35 και οι νεοαστοί 150.000. Η αναλογία είναι συντριπτική. Ομως μας βρήκαν εκεί. Με νόμιμες και ισχύουσες άδειες στάβλων για αγελάδες και πρόβατα».

Ενδιαφέρον από νέους

Οπως επισημαίνει μιλώντας στην «ΑγροBusiness» ο κ. Μαντζουράνης, μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι νέοι άνθρωποι ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία στην Αττική. «Πρόκειται κυρίως για ανθρώπους που προέρχονται από την οικοδομή, η οποία χτυπήθηκε από την κρίση», εξηγεί. «Εχουμε πολιτικούς μηχανικούς, εργολάβους, που είναι νεοεισερχόμενοι στο επάγγελμα και φυσικά νέα παιδιά, που συνεχίζουν τις κτηνοτροφικές επιχειρήσεις των γονιών τους», προσθέτει.

Ο πρόεδρος του συλλόγου, Γ. Κοντογιάννης, επισημαίνει τη σημασία που έχει η συνέχιση της πρωτογενούς παραγωγής στην Αττική, ειδικά σήμερα, που η Ελλάδα εισάγει ζωικά προϊόντα με κόστος μεγαλύτερο των 2,6 δισ. ευρώ ετησίως. «Η ζωντανή πολιτιστικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά, οικονομικά και παραγωγικά ύπαιθρος της Αττικής είναι απαραίτητη για να διατηρηθεί η ζωή στο “κλεινόν άστυ” της Αθήνας», επισημαίνει και προτείνει: «Θα ήταν ωραίο και χρήσιμο να δημιουργηθούν city farms μέσα στον πυκνό πολεοδομικό ιστό, με κανονική αγροτική ζωή μιας οικογένειας, ως πρεσβείες του αγροτικού κόσμου μέσα στον αφιλόξενο αστικό χώρο. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν αγορές αγροτών από πραγματικούς αγρότες, όπως οι αγορές βιοκαλλιεργητών. Θα ήταν ενδιαφέρον να προσεγγίσει η Περιφέρεια Αττικής και τη γεωργία (οινοτουρισμός από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, τα καλλιτεχνικά ψωμιά των γιορτών μας, η γαστρονομία κ.λπ.), την κτηνοτροφία (τρόπος ζωής κτηνοτρόφων Αττικής, γιορτές, διατροφικές συνήθειες επιβίωσης, νομαδική φροντίδα του ξηροθερμικού περιβάλλοντος της Αττικής κ.λπ.), την αλιεία και τη δασοκομία στην Αττική ως συστατικό στο μίγμα του πολιτιστικού τουρισμού».

Στενότητα και προκαταλήψεις

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο συνέδριο για την περιαστική κτηνοτροφία, ο υφυπουργός Γιάννης Τσιρώνης αναφέρθηκε από την πλευρά του στο συγκριτικό πλεονέκτημα της εγγύτητας των παραγόμενων κτηνοτροφικών προϊόντων στην αγορά της Αθήνας και στην αμεσότερη σχέση εμπιστοσύνης που μπορεί να δημιουργηθεί με αυτόν τον τρόπο μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή. Αναφερόμενος στα θέματα που θα πρέπει να εξεταστούν, έκανε λόγο για την απουσία χωροταξίας για τις παραγωγικές μονάδες και τη στενότητα του χώρου λόγω εκτεταμένης οδοποιίας στις αστικές περιοχές, ενώ επεσήμανε, ακόμη, την προκατάληψη των κατοίκων για την παραγωγική δραστηριότητα που αναπτύσσεται κοντά τους. Οπως είπε, το πρώτο μπορεί να αντιμετωπιστεί με την ορθή χωροταξία, ενώ για το δεύτερο μπορούν να βοηθήσουν η εκπαίδευση και η ενημέρωση στα σχολεία μέσω επισκέψεων σε περιαστικές παραγωγικές κτηνοτροφικές μονάδες της Αττικής και άλλων πόλεων ή και με εργαστηριακά μαθήματα που θα φέρνουν τους μαθητές σε επαφή με τη γεωργική παραγωγή.