του Άλκη Νομικού

Μετά από δύο και πλέον χρόνια απουσίας, ο αναπτυξιακός νόμος… επέστρεψε. Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές μπορούν να καταθέτουν τις προτάσεις τους στα τέσσερα από τα οκτώ καθεστώτα του νόμου που «άνοιξαν». Ο λόγος για τη «Γενική Επιχειρηματικότητα», τις «Ενισχύσεις Μηχανολογικού Εξοπλισμού», τις «Νέες Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις» και τις «Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους».

Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται στα 550 εκατ. ευρώ, όμως μόλις τα 170 εκατ. θα χορηγηθούν με μορφή άμεσης ενίσχυσης, ενώ τα υπόλοιπα 380 εκατ. ευρώ αφορούν σε φοροαπαλλαγές που θα αποδοθούν στους δικαιούχους σε βάθος 15ετίας.

Για τα καθεστώτα «Γενική Επιχειρηματικότητα» και «Νέες Ανεξάρτητες Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις» η προθεσμία υποβολής των επενδυτικών σχεδίων λήγει στις 20 Δεκεμβρίου 2016. Αντίστοιχα, για τα άλλα δύο, δηλαδή τις «Ενισχύσεις Μηχανολογικού Εξοπλισμού» και τις «Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους» καταληκτική ημέρα είναι η 28η Απριλίου 2017. Μόλις λήξει ο συγκεκριμένος κύκλος, τα δύο πρώτα καθεστώτα θα επαναπροκηρυχθούν τον Μάρτιο του 2017 και τα υπόλοιπα τον Μάιο του 2017.

Οσον αφορά στο ακριβές ποσοστό ενίσχυσης που δικαιούται κάθε υποψήφιος επενδυτής, προκύπτει βάσει του λεγόμενου Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων (ΧΠΕ, πίνακας). Σε αυτόν, περιγράφονται οι μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης ανά περιφέρεια και μέγεθος επιχείρησης. Στον Χάρτη που ισχύει μέχρι το τέλος του 2016 τα ποσοστά κυμαίνονται από 10% μέχρι και 45% του κόστους επένδυσης. Από 1.1.2017 αναμένεται να αυξηθούν, διότι καταγράφηκε υποχώρηση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ των περιφερειών, το οποίο λαμβάνεται υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διαμόρφωσή τους. Το αρμόδιο υπουργείο Οικονομίας έχει αποστείλει την πρότασή του στην Κομισιόν για έναν αναθεωρημένο ΧΠΕ, όμως εκκρεμεί μέχρι και σήμερα η έγκρισή του.

Αναλυτικά τα τέσσερα καθεστώτα:

  1. Γενική Επιχειρηματικότητα

Ενισχύει υφιστάμενες ή υπό σύσταση επιχειρήσεις κάθε μορφής για το σύνολο των επιλέξιμων δαπανών που προβλέπει ο αναπτυξιακός νόμος. Στα είδη ενίσχυσης περιλαμβάνονται η φορολογική απαλλαγή, η επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης και η επιδότηση μισθολογικού κόστους, ενώ για τα επενδυτικά σχέδια που πληρούν τις προϋποθέσεις (γεωγραφικές και άλλες) των Ειδικών Κατηγοριών Ενισχύσεων προβλέπεται δυνατότητα ενίσχυσης με επιχορήγηση (70% του προβλεπόμενου ορίου του ΧΠΕ).

Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος για το 2016 ανέρχεται στα 150 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 70 εκατ. ευρώ αφορούν στα είδη ενίσχυσης της επιχορήγησης, της επιδότησης χρηματοδοτικής μίσθωσης και της επιδότησης του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης, ενώ τα 80 εκατ. ευρώ σε φορολογική απαλλαγή.

  1. Ενισχύσεις Μηχανολογικού Εξοπλισμού

Σκοπός του καθεστώτος, συνολικού προϋπολογισμού 150 εκατ. ευρώ για το 2016, είναι η δημιουργία ενός πλαισίου ενισχύσεων περιορισμένου εύρους με απλοποιημένες διαδικασίες. Μέσω αυτού θα ενισχυθούν με φορολογικές απαλλαγές και δαπάνες μηχανολογικού εξοπλισμού και μεταφορικών μέσων που χρησιμοποιούνται εντός της μονάδας, υπό την προϋπόθεση ότι αφορούν σε αρχική επένδυση. Το καθεστώς είναι κατάλληλο για επιχειρήσεις που επιθυμούν γρήγορη ένταξη, με ελάχιστα κριτήρια, χωρίς διαγωνιστική διαδικασία και καταβολή της ενίσχυσης άμεσα, με τη διενέργεια διοικητικών ελέγχων (επιτόπιοι έλεγχοι θα διενεργούνται σε δειγματοληπτική βάση).

  1. Νέες Ανεξάρτητες Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ)

Παρέχει ένα πλαίσιο κινήτρων για τη δημιουργία νέων ανεξάρτητων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών σε νεοσύστατες ή σε υπό ίδρυση ανεξάρτητες ΜμΕ, που προτίθενται να πραγματοποιήσουν αρχική επένδυση σε κάποιον από τους επιλέξιμους κλάδους του νόμου.

Στα είδη ενισχύσεων που παρέχει το καθεστώς περιλαμβάνονται: η φορολογική απαλλαγή, η επιχορήγηση 70% επί του προβλεπόμενου ύψους ενίσχυσης, η επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) και η επιδότηση μισθολογικού κόστους. Παράλληλα, για τα επενδυτικά σχέδια που πληρούν τις προϋποθέσεις (γεωγραφικές και άλλες) των Ειδικών Κατηγοριών Ενισχύσεων προβλέπεται η δυνατότητα ενίσχυσης με επιχορήγηση στο 100% επί του προβλεπόμενου ύψους ενίσχυσης.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος για το 2016 ανέρχεται στα 150 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 100 εκατ. ευρώ αφορούν στα είδη ενίσχυσης της επιχορήγησης, της επιδότησης χρηματοδοτικής μίσθωσης και της επιδότησης του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης και τα 50 εκατ. ευρώ σε φορολογική απαλλαγή.

  1. Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους

Στόχος του είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς επενδυτικού περιβάλλοντος, το οποίο θα διευκολύνει την υλοποίηση πολύ μεγάλων επενδυτικών σχεδίων, τόσο από ελληνικές όσο και από ξένες επιχειρήσεις, και θα οδηγήσει στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στη μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος για το 2016 ανέρχεται στα 100 εκατ. ευρώ και μέσω αυτού ενισχύονται επιχειρήσεις που υλοποιούν επενδυτικά σχέδια άνω των 20 εκατ. ευρώ και δημιουργούν 2 τουλάχιστον θέσεις εργασίας ανά 1 εκατ. επιλέξιμης επένδυσης.

Αναφορικά με τα είδη ενίσχυσης, δίνεται έμφαση στα εξής: α) επιλογή μεταξύ παγιοποίησης οικείου συντελεστή φορολογίας εισοδήματος για 12 έτη μέχρι την εξάντληση της ενίσχυσης που δικαιούται ο φορέας βάσει του επενδυτικού του σχεδίου και φορολογική απαλλαγή με ποσοστό ενίσχυσης 10% και έως του ποσού των 10 εκατ. ευρώ και β) διαδικασία επιτάχυνσης αδειοδότησης μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Στρατηγικών Επενδύσεων του υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού.

Σημειώνεται πως ο νόμος περιλαμβάνει ακόμη τέσσερα καθεστώτα. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τα εξής: «Ενισχύσεις Καινοτομικού Χαρακτήρα για ΜμΕ», «Συνέργειες και δικτυώσεις», «Ενδιάμεσοι Χρηματοπιστωτικοί Οργανισμοί – Ταμεία Συμμετοχών» και «Ολοκληρωμένα Χωρικά και Κλαδικά Σχέδια – Αλυσίδες Αξίας». Για αυτά δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη ο χρόνος ενεργοποίησής τους.

Οροι και προϋποθέσεις υπαγωγής

Στους δικαιούχους του νόμου εντάσσονται επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες ή έχουν υποκατάστημα στην ελληνική επικράτεια κατά τη χρονική στιγμή έναρξης εργασιών του επενδυτικού σχεδίου και έχουν μία από τις ακόλουθες μορφές:

α. ατομική επιχείρηση,

β. εμπορική εταιρεία,

γ. συνεταιρισμός,

δ. Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (Κοιν.Σ.Επ.) του Ν. 4019/2011, Αγροτικοί Συνεταιρισμοί (ΑΣ), Ομάδες Παραγωγών (Ο.Π.), Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (ΑΕΣ) του Ν. 4384/2016,

ε. υπό ίδρυση ή υπό συγχώνευση εταιρείες, με την υποχρέωση να έχουν ολοκληρώσει τις διαδικασίες δημοσιότητας πριν από την έναρξη εργασιών του επενδυτικού σχεδίου,

στ. επιχειρήσεις που λειτουργούν με τη μορφή κοινοπραξίας, με την προϋπόθεση της καταχώρισής τους στο ΓΕΜΗ,

ζ. δημόσιες και δημοτικές επιχειρήσεις και θυγατρικές τους.

Στον αντίποδα, εξαιρούνται από τις ενισχύσεις των καθεστώτων:

α) οι προβληματικές επιχειρήσεις,

β) οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν προβεί σε παύση της ίδιας ή παρεμφερούς δραστηριότητας εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου κατά τη διετία πριν από την υποβολή της αίτησής τους για περιφερειακή επενδυτική ενίσχυση ή που, κατά τη χρονική στιγμή της υποβολής της αίτησής τους για ενίσχυση, έχουν προγραμματίσει να προβούν σε παύση της εν λόγω δραστηριότητας εντός μέγιστου χρονικού διαστήματος δύο ετών μετά την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου για την οποία έχουν υποβάλει αίτηση ενίσχυσης στη συγκεκριμένη περιοχή,

γ) επιχειρήσεις που υλοποιούν επενδυτικά σχέδια που πραγματοποιούνται με πρωτοβουλία και για λογαριασμό του Δημοσίου, βάσει σχετικής σύμβασης εκτέλεσης έργου, παραχώρησης ή παροχής υπηρεσιών.

Το ελάχιστο επιλέξιμο ύψος της επένδυσης για την υπαγωγή επενδυτικών σχεδίων στα καθεστώτα ενίσχυσης «Γενική Επιχειρηματικότητα» και «Ενισχύσεις Μηχανολογικού Εξοπλισμού» προκύπτει με βάση το μέγεθος του φορέα, δηλαδή:

α. για μεγάλες επιχειρήσεις: 500.000 ευρώ,

β. για μεσαίες επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς: 250.000 ευρώ,

γ. για μικρές επιχειρήσεις: 150.000 ευρώ,

δ. για πολύ μικρές επιχειρήσεις: 100.000 ευρώ,

ε. για τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (Κοιν.Σ.Επ.) του N. 4019/2011 (Α’ 216), καθώς και τους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς (ΑΣ), τις Ομάδες Παραγωγών (Ο.Π.) και τις Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (ΑΕΣ) του Ν. 4384/2016 (Α’ 78): 50.000 ευρώ.

Αντίστοιχα ποσά με τα παραπάνω ισχύουν και για το καθεστώς «Νέες Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις», από την περίπτωση β έως και ε, αφού δεν προβλέπεται ενίσχυση για μεγάλες επιχειρήσεις. Στο δε καθεστώς «Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους» μπορούν να ενταχθούν επιχειρήσεις που υλοποιούν επενδυτικά σχέδια άνω των 20 εκατ. ευρώ.

Τα επενδυτικά σχέδια που υπάγονται στα τέσσερα καθεστώτα θα πρέπει να έχουν τον χαρακτήρα της αρχικής επένδυσης και συγκεκριμένα να πληρούν μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α. Δημιουργία νέας μονάδας.

β. Επέκταση της δυναμικότητας υφιστάμενης μονάδας. Η πρόσθετη δυναμικότητα της μονάδας λόγω του επενδυτικού σχεδίου μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνον εφόσον η υφιστάμενη δυναμικότητα της μονάδας μπορεί να πιστοποιηθεί από επίσημα στοιχεία τεκμηρίωσης.

γ. Διαφοροποίηση της παραγωγής μιας μονάδας σε προϊόντα ή υπηρεσίες που δεν έχουν παραχθεί ποτέ σε αυτήν, με τον όρο ότι οι επιλέξιμες δαπάνες υπερβαίνουν τουλάχιστον κατά 200% τη λογιστική αξία των στοιχείων ενεργητικού που χρησιμοποιούνται εκ νέου, όπως έχει καταγραφεί στο οικονομικό έτος που προηγείται της αίτησης υπαγωγής του επενδυτικού σχεδίου.

δ. Θεμελιώδη αλλαγή του συνόλου της παραγωγικής διαδικασίας υφιστάμενης μονάδας, με τον όρο ότι οι επιλέξιμες δαπάνες υπερβαίνουν τις αποσβέσεις κατά τη διάρκεια των τριών προηγούμενων οικονομικών ετών των στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται με τη δραστηριότητα που πρόκειται να εκσυγχρονιστεί.

ε. Απόκτηση του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού που ανήκουν σε επιχειρηματική εγκατάσταση που έχει κλείσει και η οποία αγοράζεται από επενδυτή που δεν σχετίζεται με τον πωλητή και αποκλείει την απλή εξαγορά των μετοχών μιας επιχείρησης.

Η συμμετοχή του φορέα στο κόστος του επενδυτικού σχεδίου μπορεί να γίνει είτε μέσω ιδίων κεφαλαίων είτε με εξωτερική χρηματοδότηση, με την προϋπόθεση ότι το 25% του συνολικού επενδυτικού κόστους δεν περιέχει καμία κρατική ενίσχυση, δημόσια στήριξη ή παροχή.

Στα καθεστώτα ενισχύσεων του αναπτυξιακού νόμου υπάγονται επενδυτικά σχέδια από τους περισσότερους τομείς της οικονομίας. Μερικές εξαιρέσεις, ωστόσο, αποτελούν επενδύσεις στον τομέα του χάλυβα, των συνθετικών ινών, του άνθρακα, της ναυπηγίας, της παραγωγής, διανομής και υποδομών ενέργειας, των μεταφορών κ.λπ.

Στο μεταξύ, με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καθορίζονται ειδικοί όροι, προϋποθέσεις, προδιαγραφές και περιορισμοί για την υπαγωγή στα καθεστώτα ενισχύσεων του τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων. Η κοινή υπουργική απόφαση ρυθμίζει αποκλειστικά τις περιπτώσεις, στις οποίες η ενίσχυση του επενδυτικού σχεδίου καθορίζεται με βάση τις επιλέξιμες δαπάνες του σχεδίου ή το μισθολογικό κόστος των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται ως αποτέλεσμα της υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου και όχι: α) με βάση την τιμή ή την ποσότητα των εν λόγω προϊόντων που αγοράζονται από πρωτογενείς παραγωγούς ή διατίθενται στην αγορά από τις οικείες επιχειρήσεις ή β) όταν η ενίσχυση συνοδεύεται από την υποχρέωση της απόδοσής της εν μέρει ή εξ ολοκλήρου σε πρωτογενείς παραγωγούς.

Επίσης, με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μπορούν να υπαχθούν σε καθεστώτα ενισχύσεων του νόμου είδη επενδυτικών σχεδίων στους τομείς της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας και της γεωργίας.

Με όμοια απόφαση καθορίζονται οι προδιαγραφές, οι πρόσθετοι όροι, η νομική μορφή των ενισχυόμενων επιχειρήσεων, οι περιορισμοί και προϋποθέσεις, καθώς και κάθε σχετικό θέμα για την παροχή των ενισχύσεων σε επενδυτικά σχέδια των τομέων αυτών.

Είδη ενισχύσεων

Αναλυτικότερα, στα επενδυτικά σχέδια που θα υπαχθούν στον αναπτυξιακό νόμο παρέχονται είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά τα παρακάτω είδη ενισχύσεων:

α. Φορολογική απαλλαγή: Συνίσταται στην απαλλαγή από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών, τα οποία προκύπτουν με βάση τη φορολογική νομοθεσία, από το σύνολο των δραστηριοτήτων της επιχείρησης, αφαιρουμένου του φόρου του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας που αναλογεί στα κέρδη που διανέμονται ή αναλαμβάνονται από τους εταίρους. Το ποσό της φορολογικής απαλλαγής υπολογίζεται ως ποσοστό επί της αξίας των ενισχυόμενων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου ή και της αξίας του καινούργιου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού που αποκτάται με χρηματοδοτική μίσθωση και συνιστά ισόποσο αποθεματικό.

β. Επιχορήγηση: Είναι η δωρεάν παροχή από το Δημόσιο χρηματικού ποσού για την κάλυψη τμήματος των ενισχυόμενων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου και προσδιορίζεται ως ποσοστό αυτών.

γ. Επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης: Πρόκειται για την κάλυψη από το Δημόσιο τμήματος των καταβαλλόμενων δόσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης που συνάπτεται για την απόκτηση καινούργιου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού και προσδιορίζεται ως ποσοστό επί της αξίας απόκτησης αυτών που εμπεριέχεται στις καταβαλλόμενες δόσεις. Η επιδότηση της χρηματοδοτικής μίσθωσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 7 έτη.

δ. Επιδότηση του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης: Αφορά στην κάλυψη από το Δημόσιο μέρους του μισθολογικού κόστους των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται και συνδέονται με το επενδυτικό σχέδιο και οι οποίες δεν λαμβάνουν καμία άλλη κρατική ενίσχυση.

ε. Σταθεροποίηση συντελεστή φορολογίας εισοδήματος (φορολογικό σύστημα).

ζ. Χρηματοδότηση επιχειρηματικού κινδύνου μέσω Ταμείου Συμμετοχών, με τα εξής είδη:

– ίδια κεφάλαια, ή οιονεί ίδια κεφάλαια, ή επενδυτική χορηγία για την παροχή επενδύσεων χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου άμεσα ή έμμεσα σε επιλέξιμες επιχειρήσεις,

– δάνεια για την παροχή επενδύσεων χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου άμεσα ή έμμεσα σε επιλέξιμες επιχειρήσεις.

Σημειώνεται πως για να δικαιούνται οι υπαγόμενες επιχειρήσεις τις ενισχύσεις πρέπει να έχουν εμφανίσει κέρδη σε μία κατ’ ελάχιστον διαχειριστική χρήση από τις τελευταίες επτά πριν από τη διαχειριστική χρήση της αίτησης υπαγωγής.

Εντάσεις και ύψη Περιφερειακών Ενισχύσεων

Οι μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων για τις επενδύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (εγκεκριμένα ανώτατα όρια περιφερειακών ενισχύσεων) καθορίζονται από τον ΧΠΕ. Ο εκάστοτε ισχύων ΧΠΕ αναρτάται στον οικείο διαδικτυακό τόπο του αναπτυξιακού νόμου.

Οι αναφερόμενες στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αυξημένες εντάσε