«Η Θεσσαλία είναι το κέντρο της αγροτικής παραγωγής της πατρίδας μας. Κύριος στόχος μας είναι η προώθηση καλλιεργειών-εκτροφών υψηλής προστιθέμενης αξίας, η οποία μπορεί να πολλαπλασιαστεί με την τυποποίηση και μεταποίηση των προϊόντων στην περιφέρειά μας». Τη θέση αυτή διατυπώνει στην «Α» ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας και πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας κ. Κώστας Αγοραστός.

– Οι αγρότες απειλούν για μία ακόμη φορά να στήσουν μπλόκα. Πώς είναι σήμερα η κατάσταση στη Θεσσαλία και ποια είναι τα προβλήματα που χρειάζονται άμεσες λύσεις;

Τον τρόπο κινητοποίησής τους εναπόκειται στους ίδιους τους αγρότες να τον αποφασίσουν. Κατά την προσωπική μου άποψη, είναι χρήσιμο για τους αγρότες να επιζητούν και να εξασφαλίζουν τη στήριξη της κοινωνίας, αφενός επειδή την αξίζουν λόγω της μεγάλης και πολύπλευρης προσφοράς τους στο κοινωνικό σύνολο και αφετέρου επειδή κατ’ αυτόν τον τρόπο προωθούν πιο αποτελεσματικά τα αιτήματά τους στην κεντρική κυβέρνηση.

Τα θέματα που «καίνε» σήμερα τους αγρότες είναι το πολύ μεγάλο κόστος παραγωγής, η πολύ μεγάλη επιβάρυνσή τους, ιδίως όσον αφορά τη φορολογία και τις ασφαλιστικές εισφορές, ότι στερούνται επαρκούς χρηματοδότησης από το τραπεζικό σύστημα στην πλειονότητά τους, σε πολλά προϊόντα πληρώνονται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, ενώ με καθυστέρηση ανταποκρίνεται και το κράτος στις πληρωμές του (επιδοτήσεις, προγράμματα, αποζημιώσεις). Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι έχει προκηρυχθεί μόνο το Μέτρο των Νέων Αγροτών από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-20, αλλά και απ’ αυτό οι πληρωμές θα γίνουν το 2017, άρα ακόμη δεν έχει παροχετευθεί «ζεστό χρήμα» στην πραγματική οικονομία για να υλοποιηθούν οι αναγκαίες επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα.

  • Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας και πώς μπορεί να αλλάξει το κλίμα;

Στα προαναφερθέντα προβλήματα θα πρέπει να προστεθούν ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος, η έλλειψη των απαιτούμενων υποδομών, ο μικρός βαθμός αναγνωρισιμότητας των ελληνικών αγροτικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, το μικρό ποσοστό παραγωγών που μετέχει σε συλλογικά σχήματα (συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών), μέσω των οποίων μπορούν να επιτευχθούν και οικονομίες κλίμακας και προώθηση των προϊόντων στην αγορά με καλύτερους όρους.

Ποιο είναι το δικό σας όραμα για τη Θεσσαλία στη νέα εποχή;

Τι ρόλο πρέπει να παίζει στη νέα εποχή το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ και ποιες πρωτοβουλίες σχεδιάζετε γι’ αυτό;

Το ανθρώπινο και ιδίως το επιστημονικό δυναμικό αποτελεί, αναμφίβολα, σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για τη Θεσσαλία. Αυτό που χρειάζεται είναι το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ Θεσσαλίας να διασυνδεθούν ακόμη πιο ενεργά και στενά με τον συνεταιριστικό και ιδιωτικό τομέα (δίκτυα και συμπλέγματα φορέων), ώστε η καινοτόμος έρευνα να εφαρμόζεται στην πράξη προς όφελος της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας.

Η εκτροπή του Αχελώου παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Τι προβλέπεται να γίνει από εδώ και πέρα;

Επιτρέψτε μου να ξεκαθαρίσω κάτι: Δεν γίνεται καμία εκτροπή στον Αχελώο. Είναι μια αντίληψη που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αυτό που πρόκειται να γίνει είναι μεταφορά μιας μικρής ποσότητας νερού από τον Αχελώο, ο οποίος πηγάζει από την Ήπειρο και τη Θεσσαλία, προς την υδατική λεκάνη της Θεσσαλίας, η οποία είναι η πλέον ελλειμματική της πατρίδας.

Στο σημείο που βρίσκονται τα έργα του Αχελώου, μία λύση υπάρχει: η συνέχιση και ολοκλήρωσή τους. Η συνέχισή τους είναι περιβαλλοντικά συμφέρουσα, βιώσιμη και θετική για την οικονομία, για το περιβάλλον, αλλά και για τα υδατικά συστήματα της Θεσσαλίας. Τυχόν εγκατάλειψη των έργων θα σημάνει τεράστια περιβαλλοντική υποβάθμιση, καθώς το κόστος αποκατάστασης είναι ανυπολόγιστο, ενώ τα διαφυγόντα κέρδη από τη χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (υδροηλεκτρικά έργα) είναι πάρα πολύ υψηλά. Είναι ανάγκη να μην πάνε χαμένα περίπου 1,2 δισ. ευρώ (με σημερινές τιμές), χρήματα από το υστέρημα του ελληνικού λαού, για ένα έργο ζωής για τη Θεσσαλία, το οποίο άλλωστε είναι κατά 70% ολοκληρωμένο.

– Αν ένας νέος σάς ζητούσε να του υποδείξετε με τι να ασχοληθεί στην περιοχή, τι θα τον συμβουλεύατε;

Να ασχοληθεί με τον πρωτογενή τομέα, αλλά με σοβαρότητα και επαγγελματισμό, και φυσικά να αγαπήσει αυτό που κάνει. Αυτό θεωρώ, άλλωστε, ότι είναι το κλειδί της επιτυχίας σε όλα τα επαγγέλματα, ένας λόγος παραπάνω για τον αγροτικό και κτηνοτροφικό τομέα, που είναι εξαιρετικά απαιτητικοί. Αυτό πρέπει να γίνει απολύτως σαφές. Δεν είναι εύκολη δουλειά, ούτε ενδείκνυται γι’ αυτούς που πιθανόν να ονειρεύονται μεγάλα κέρδη, γρήγορα και άκοπα. Αντίθετα, μπορούν να προσδοκούν σε καλή οικονομική πρόσοδο μεσο-μακροπρόθεσμα όσοι ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα σε επιχειρηματική βάση, με εμπορικά δυναμικές καλλιέργειες/εκτροφές, εξαγωγικό προσανατολισμό και δυνατότητες καθετοποίησης.

Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα, λοιπόν, είναι να επιλέξει τις καλλιέργειες/εκτροφές, με βάση τις ανάγκες και τη ζήτηση της αγοράς. Με άλλα λόγια, πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι στον αγροτικό τομέα «πρώτα πουλάς και μετά παράγεις».

Ένα δεύτερο βήμα είναι να ενταχθεί σ’ ένα συλλογικό σχήμα, έναν συνεταιρισμό ή μια ομάδα παραγωγών. Η μοναχική πορεία στον αγροτικό τομέα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, καθώς οι απαιτήσεις αυξάνονται.

Σε ποιες δράσεις θα θέλατε να ρίξετε το βάρος;

Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας και ειδικότερα της Θεσσαλίας δεν είναι η παραγωγή τεράστιων ποσοτήτων, κάτι που άλλωστε δεν είναι εφικτό λόγω του μεγέθους της χώρας, αλλά η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων, προϊόντων ταυτότητας, τα οποία απευθύνονται σε εκείνα τα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού που τα ζητούν και είναι διατεθειμένα να πληρώσουν γι’ αυτά.

Συνεπώς, στις προτεραιότητές μας είναι αφενός οι δράσεις οι οποίες συμβάλλουν κυρίως στην παραγωγή προϊόντων ταυτότητας, που συνδέεται με την ποιότητα, τα βιολογικά-οργανικά χαρακτηριστικά τους, το «δίκαιο εμπόριο», και αφετέρου η στήριξη των επενδύσεων που κατευθύνονται κατά μείζονα λόγο στην παραγωγή προϊόντων που θα επιδέχονται δευτερογενή μεταποίηση, για να επιτυγχάνεται υψηλή προστιθέμενη αξία. Φυσικά, το ενδιαφέρον μας στρέφεται και στις παραδοσιακές καλλιέργειες που έθρεψαν για δεκαετίες τον τόπο μας.

Καθώς, λοιπόν, η Θεσσαλία παράγει σχεδόν τα πάντα όσον αφορά τη φυτική και ζωική παραγωγή, και μάλιστα σε εξαιρετική ποιότητα και νοστιμιά, το ζητούμενο είναι να πετύχουμε το μείγμα εκείνο μεταξύ παλαιών και νέων, παραδοσιακών και εναλλακτικών καλλιεργειών/εκτροφών, το οποίο θα ανταποκρίνεται με ευελιξία στις ανάγκες της ελληνικής και διεθνούς αγοράς και θα αποφέρει την υψηλότερη προστιθέμενη αξία στην τοπική οικονομία και το μεγαλύτερο δυνατό εισόδημα στους παραγωγούς.

Έχετε εκπονήσει συγκεκριμένα προγράμματα ανάπτυξης, και, αν ναι, πού εστιάζετε;

Καθώς γεωργία χωρίς νερό δεν υπάρχει, επί αιρετής περιφέρειας, έχουν ξεκινήσει, υλοποιούνται ή ολοκληρώθηκαν στον τομέα της άρδευσης στη Θεσσαλία έργα ύψους 163 εκατ. ευρώ από διάφορα προγράμματα, ενώ στον πρωτογενή τομέα έχουν προωθηθεί επενδυτικά σχέδια συνολικού προϋπολογισμού 363 εκατ. ευρώ.

Στη νέα προγραμματική περίοδο 2014-20 έχουμε ως Περιφέρεια Θεσσαλίας πάνω από 100 εκατ. ευρώ για έργα, δράσεις και επενδύσεις στον αγροτικό τομέα. Το ποσό αυτό προκύπτει από την κατανομή του 1/3 των πόρων ενός ζωτικής σημασίας για τον πρωτογενή τομέα και την ελληνική περιφέρεια προγράμματος, του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-20. Το ποσό αυτό φυσικά θα αυξηθεί, καθώς έργα και δράσεις θα χρηματοδοτηθούν και από το τομεακό πρόγραμμα του υπουργείου.

Η εκχώρηση του 1/3 των πόρων του ΠΑΑ στις αιρετές περιφέρειες είναι ομολογουμένως ένα ιστορικό βήμα. Από την απόφαση αυτή, που είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, προβάλλει μια νέα πρόκληση για όλους μας, κεντρικό κράτος και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, να πετύχουμε, με παραγωγική συνεργασία, ταχύτητα και αποφασιστικότητα, το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Οι αγρότες, κτηνοτρόφοι και αλιείς μπορούν να είναι βέβαιοι ότι στις 13 περιφέρειες είμαστε απόλυτα έτοιμοι να ανταποκριθούμε κατά τον καλύτερο τρόπο για να αξιοποιήσουμε και τους πόρους του ΠΑΑ 2014-20 και να στηρίξουμε τις υγιείς και εξωστρεφείς παραγωγικές δυνάμεις της πατρίδας μας.

Αυτό που χρειάζεται επιπλέον είναι να αποσαφηνισθεί ποιος κάνει τι στον αγροτικό τομέα, να γίνει δηλαδή ξεκάθαρο το πλαίσιο αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης, περιφερειών, δήμων και άλλων δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών. Είναι αδήριτη η ανάγκη να υπάρξει το συντομότερο ο αναγκαίος εξορθολογισμός του πλαισίου λειτουργίας, ώστε να αμβλυνθεί η γραφειοκρατία, που έχει κόστος και προκαλεί αρνητικές συνέπειες στην οικονομία. Είναι αδήριτη η ανάγκη να δίνονται γρήγορες λύσεις σε μικρά καθημερινά προβλήματα, τα οποία, όταν δεν αντιμετωπίζονται εγκαίρως, ανάγονται σε μεγάλα και κυρίαρχα.

– Από την επικοινωνία σας με τους συνεταιρισμούς, ποιο κατά τη γνώμη σας πρέπει να είναι το επόμενο βήμα για την αναβάθμισή τους;

Στην Ελλάδα συνήθως προσεγγίζουμε το θέμα των συνεταιρισμών μέσω της (υπερ)παραγωγής νόμων. Κατά την άποψή μου δεν χρειάζεται άλλη κρατική παρέμβαση, ενδεχομένως να μη χρειάζεται καν κρατική παρέμβαση. Άλλωστε, δύο χώρες με εξαιρετικά πετυχημένους συνεταιρισμούς, η Ολλανδία και η Δανία, δεν έχουν συνεταιριστικό νόμο.

Αυτό που χρειάζονται οι συνεταιρισμοί ως επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού κλάδου, οι οποίες θα πρέπει να ανταγωνιστούν φυσικά ή νομικά πρόσωπα με τις ίδιες δραστηριότητες στην ελεύθερη αγορά, είναι ευελιξία. Χρειάζονται, επίσης, στήριξη στα επενδυτικά τους σχέδια και στα προγράμματα προώθησης των προϊόντων τους στις διεθνείς αγορές. Προς αυτή την κατεύθυνση οφείλουμε να αξιοποιήσουμε αμέσως τα κονδύλια του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-20.